Hansı zədələrlə müraciət olunur?
- Ön çarpaz bağ (ACL) zədəsi. Diz boşalması, travmadan sonra şişkinlik. Hər ACL zədəsi əməliyyat tələb etmir. Qərar dizdəki qeyri-stabilliyə, fəallıq səviyyəsinə və yanaşı zədələrə görə verilir.
- Menisk zədələri. Dizdə kilidlənmə, ağrı, şişkinlik.
- Çiyin zədələri. Məşq zalında ağırlıqla işləyərkən yaranan vətər zədələri, sıxışma sindromu, çıxıqdan sonrakı zədələr.
- Ayaq biləyinin burxulması. Yan bağların qismən yırtığı, təkrar burxulmalar.
- Əzələ dartılmaları. Bud və baldır əzələlərində.
- Qaçışla bağlı diz ağrıları. Çox vaxt texnika, yüklənmə və çəki ilə əlaqəlidir.
İdmana nə vaxt qayıtmaq olar?
Qayıdış tarixə görə deyil, meyarlara görə planlaşdırılır: ağrı və şişkinlik yoxdur, hərəkət həcmi tamdır, əzələ gücü sağlam tərəfə yaxındır, sıçrayış və istiqamət dəyişmə testləri təhlükəsiz yerinə yetirilir. Tələsik qayıdış təkrar zədə riskini artırır.
Təkrar zədədən necə qorunmaq olar?
- Məşqdən əvvəl tam isinmə
- Düzgün hərəkət texnikası və tədricən artırılan yüklənmə
- Əzələ balansı: yalnız güclü görünən əzələləri deyil, stabilizatorları da gücləndirmək
- Yorğunluq və ağrı zamanı məşqi dayandırmaq
Suallar
ACL yırtığında həmişə əməliyyat lazımdır?
Xeyr. Fəallığı az olan, dizində qeyri-stabillik hiss etməyən bəzi xəstələrdə yalnız reabilitasiya ilə kifayətlənmək olar. Dönmə və sıçrayış tələb edən idman növləri ilə məşğul olanlarda, təkrarlanan boşalma və yanaşı menisk zədəsi olduqda əməliyyat daha çox gündəmə gəlir.