Bu səhifədə Samir Cəlilovun müayinə, müalicə və reabilitasiya etdiyi əsas xəstəliklər qısa izah olunur. Hər bölmədə xəstəliyin nə olduğu, hansı əlamətlərlə özünü göstərdiyi və müalicəyə necə yanaşıldığı var. Diaqnoz və müalicə planı yalnız müayinədən sonra müəyyən edilir.
Uzm. Dr. Samir CəlilovSon yenilənmə: 27 sentyabr 2026
Gözləmədən həkimə müraciət edin: ayaqda və ya qolda artan güc itkisi; aralıq nahiyəsində keyimə; sidik və ya nəcis ifrazına nəzarətin pozulması; qızdırma və ya səbəbsiz arıqlama ilə müşayiət olunan, yaxud onkoloji xəstəlik keçirmiş şəxsdə yaranan bel ağrısı; ciddi travmadan sonra şiddətli ağrı. Üzdə, qolda və ya ayaqda qəfil zəiflik və nitq pozğunluğu insult əlaməti ola bilər. Belə halda dərhal 103-ə zəng edin.
Bədən xəritəsi
Nahiyəyə görə seçin
Ağrı olan nahiyəni seçin və həmin nahiyə ilə bağlı bölmələrə keçin.
Ən çox müraciət olunan hallar
Bədən xəritəsində nahiyəni seçin və ya aşağıdakı hallardan birinə keçin.
Bel ağrısı ən çox əzələ, bağ və fəqərələrarası oynaqlarla bağlı olur. Uzun müddət oturmaq, ağır yükü düzgün qaldırmamaq və hərəkətsiz həyat tərzi əsas risk amilləridir. Sakroiliak oynağın disfunksiyası, fəqərə sürüşməsi (spondilolistez) və onurğa kanalının daralması da bel ağrısı törədə bilər. Bəzi xəstələrdə ayağın biomexanikası, məsələn, yastıpəncəlik də bel-çanaq nahiyəsinə düşən yükə təsir edə bilər.
Müayinədə ağrının mənbəyi axtarılır və təhlükəli əlamətlər istisna edilir. Müalicənin əsasını bel və qarın əzələlərini gücləndirən, dartılma və hərəkət nəzarəti məşqləri təşkil edir. Kəskin əzələ spazmında fizioterapiya, manual terapiya, quru iynələmə və ya nevral terapiya əlavə oluna bilər.
Böyrək sancısı da beldə ağrı kimi hiss oluna bilər. Adətən yandan başlayır, sancı şəklində olur, sidikdə dəyişiklik və ürəkbulanma ilə müşayiət olunur. Onurğa mənşəli ağrı isə daha çox oturmaq, əyilmək və hərəkətlə dəyişir.
Fəqərələr arasındakı diskin mərkəzi hissəsi xarici həlqədən çıxaraq sinir kökünə basdıqda ağrı ayağa yayılır. Keyimə, göynəmə, bəzən ayaqda güc azalması yaranır. Disk yırtığı olan xəstələrin çoxunda şikayətlər konservativ müalicə ilə yüngülləşir: məşqlər, fizioterapiya, həkimin təyin etdiyi dərmanlar və gündəlik hərəkət vərdişlərinin dəyişdirilməsi.
Əməliyyat mövzusu bu hallarda gündəmə gəlir: ayaqda güc itkisi artır, keyimə davamlıdır, sidik və ya nəcis ifrazına nəzarət pozulur, yaxud konservativ müalicəyə baxmayaraq bir neçə həftə ərzində ağrı azalmır. Sidik və nəcis ifrazının pozulması təcili vəziyyətdir. Belə hallarda xəstə vaxt itirmədən neyrocərrah tərəfindən müayinə olunmalıdır.
Boyun ağrısı çox vaxt əzələ spazmı, uzun müddət başı önə əyərək kompüter və telefonla işləmək və fəqərələrarası oynaqların yüklənməsi ilə bağlıdır. Disk yırtığında ağrı çiyinə və qola yayılır, barmaqlarda keyimə ola bilər.
Müalicədə boyun və kürək əzələlərini gücləndirən və dartan məşqlər, iş yerinin ergonomikası, fizioterapiya aparılır. Əzələ spazmı ilə gedən ağrılarda quru iynələmə və nevral terapiya tətbiq oluna bilər. Qolda artan zəiflik və ya yerişdə dəyişiklik varsa, təcili nevroloji müayinə lazımdır.
Diz artrozu oynaq qığırdağının tədricən incəlməsi və oynaq ətrafında dəyişikliklərlə gedən xəstəlikdir. Hərəkətə başlayanda ağrı, pilləkən enərkən çətinlik, səhər sərtliyi və vaxtaşırı şişkinlik tipikdir. Yaşla yanaşı artıq çəki, əvvəlki travma və menisk zədələri riski artırır.
Müalicənin əsası budun ön və arxa əzələlərini gücləndirən məşqlər və çəkiyə nəzarətdir. Fizioterapiya ağrını azaltmağa kömək edir. Ağrı və şişkinlik məşqə mane olduqda oynaqdaxili kortikosteroid inyeksiyası, müəyyən xəstələrdə hialuron turşusu və ya PRP inyeksiyası nəzərdən keçirilir. Dizin ultrasəs müayinəsi oynaqda maye yığılmasını və ətraf toxumaları qiymətləndirməyə imkan verir.
Koksartroz bud-çanaq oynağının aşınmasıdır. Ağrı qasıqda, budda və ya dizə doğru hiss olunur. Hərəkətlə artır, istirahətlə azalır. Zamanla oynağın hərəkəti məhdudlaşır, axsama yaranır. Xəstəlik daha çox 40 yaşdan sonra inkişaf edir, amma gənclərdə də rast gəlinir. Başlanğıcda ağrılar zəif olduğu üçün müraciət çox vaxt gecikir.
Erkən mərhələdə çəkinin azaldılması, oynaq ətrafı əzələlərin gücləndirilməsi, fizioterapiya və həkimin təyin etdiyi ağrıkəsicilər istifadə olunur. İrəliləmiş mərhələdə şiddətli ağrıda alqoloqla birlikdə ultrasəs nəzarətində blokada tətbiq oluna bilər. Endoprotez əməliyyatına qərarı ortoped-travmatoloq verir. Əməliyyatdan əvvəl və sonra reabilitasiya aparılır.
Subakromial sıxışma sindromu və rotator manşet zədələri
Subakromial sıxışma sindromunda (impinjment) çiyin vətərləri və bursa qol qaldırılarkən sümük qövsü altında sıxılır. Qolu yana və yuxarı qaldıranda, arxaya aparanda ağrı, gecə həmin çiyin üstə yatanda narahatlıq tipikdir. Vaxtında müalicə olunmadıqda supraspinatus vətərində qismən yırtıq inkişaf edə bilər.
Bu mövzu Samir Cəlilovun uzmanlıq tezisinin mövzusudur. Müalicədə çiyin və kürək əzələlərinin məşqləri, oynaq mobilizasiyası və fizioterapiya aparılır. Kəskin ağrıda ultrasəs nəzarətində subakromial inyeksiya edilə bilər. Rotator manşetin artroskopik təmirindən sonra erkən mərhələdən başlayan reabilitasiya proqramı qurulur.
Adheziv kapsulitdə çiyin oynağının kapsulu iltihablaşır və qalınlaşır. Əvvəlcə gecələr də davam edən şiddətli ağrı, sonra bütün istiqamətlərdə hərəkət məhdudluğu yaranır. Şəkərli diabeti və qalxanabənzər vəz xəstəliyi olanlarda daha çox rast gəlinir. Travmadan və uzun müddət qolun hərəkətsiz qalmasından sonra da inkişaf edə bilər.
Ağrılı dövrdə oynaqdaxili kortikosteroid inyeksiyası ağrını azaldaraq məşqə başlamağa imkan verir. Sonra manual mobilizasiya, dartılma məşqləri və fizioterapiya ilə hərəkət həcmi tədricən bərpa edilir. Proses uzun çəkə bilər, müntəzəm ev məşqləri vacibdir.
Trokanterik bursit budun yan tərəfində, əzələlərin sümüyə birləşdiyi nahiyədə yaranan ağrıdır. Uzun müddət ayaq üstə dayananda, həmin tərəfə uzananda, pilləkən çıxanda artır. Bu nahiyədə ağrını bud-çanaq oynağının və belin problemləri də törədə bilər. Buna görə əvvəl dəqiq ayırıcı müayinə aparılır.
Diaqnoz dəqiqləşdikdən sonra yükün tənzimlənməsi və çanaq əzələlərinin məşqləri planlaşdırılır. Kəskin ağrıda bursaya kortikosteroid inyeksiyası ağrını qısa müddətdə azalda bilər.
Tennisçi dirsəyi (lateral epikondilit)
Tennisçi dirsəyi dirsəyin xarici hissəsindəki vətərlərin həddindən artıq yüklənməsi nəticəsində yaranır. Yalnız tennisçilərdə deyil, qol və biləklə təkrarlanan hərəkətlər edənlərdə də rast gəlinir. Dirsəyin xaricində ağrı, ağrının ön qola yayılması, əşya tutanda və qaldıranda ağrı və tutma gücünün azalması əsas əlamətlərdir.
Müalicədə yükün azaldılması, vətəri tədricən yükə hazırlayan məşqlər və fizioterapiya əsas yer tutur. Vaxtında başlanan müalicə ilə vəziyyət çox vaxt nəzarət altına alınır.
Karpal tunel sindromu
Karpal tunel sindromunda bilək nahiyəsində orta sinir sıxılır. Baş, şəhadət və orta barmaqlarda keyimə və göynəmə olur, xüsusilə gecələr və səhər. Qadınlarda, hamiləlikdə, şəkərli diabetdə, qalxanabənzər vəzin zəif fəaliyyətində və əllə çox iş görənlərdə daha çox rast gəlinir. Diaqnozu EMQ təsdiqləyir.
Əli və biləyi yükdən qorumaq, gecə biləyə şina taxmaq, həkimin təyin etdiyi dərman və prosedurlar, bilək və sinir hərəkətliliyi məşqləri tətbiq olunur. Əzələ zəifliyi və davamlı keyimə olduqda cərrahi müalicə üçün məsləhət lazımdır.
Daban mahmızı (şpora)
Daban mahmızı daban sümüyünün alt səthində, ayaq altı fassiyasının (plantar fassiya) birləşdiyi yerdə yaranan sümük çıxıntısıdır. Ağrı çox vaxt çıxıntının özündən deyil, fassiyanın həddindən artıq yüklənməsindən qaynaqlanır. Səhər ilk addımlarda və uzun oturduqdan sonra ayağa qalxanda dabanda kəskin ağrı tipikdir, bir az yeridikdən sonra ağrı azala bilər.
Müalicədə baldır əzələlərinin və ayaq altı fassiyasının dartılma məşqləri, ayaq əzələlərinin gücləndirilməsi, uyğun ayaqqabı və yükün tənzimlənməsi əsas yer tutur. Fizioterapiya ağrını azaltmağa kömək edir. Plan müayinədən sonra fərdi qurulur.
Miofasial ağrı sindromunda əzələlərdə basanda ağrıyan və ağrını başqa nahiyəyə yayan gərgin nöqtələr (tətik nöqtələr) olur. Boyun, kürək və bel əzələlərində daha çox rast gəlinir, stress, uzun müddət eyni vəziyyətdə işləmək və qamət pozğunluğu ilə əlaqəlidir.
Əsas müalicə dartılma və gücləndirmə məşqləri, duruş vərdişlərinin düzəldilməsidir. Tətik nöqtə inyeksiyası, nevral terapiya və ya quru iynələmə ağrını azaldaraq məşq proqramını asanlaşdırır.
Qamət pozğunluqları
Skolioz (skolyoz)
Skolioz onurğanın yana əyilməsi və eyni zamanda öz oxu ətrafında burulmasıdır. Çox vaxt heç bir ağrı olmadan başlayır və valideynlər onu gec görür. Çiyinlərin fərqli səviyyədə olması, kürək sümüyünün çıxıq görünməsi, bel xəttində asimmetriya və önə əyiləndə kürəyin bir tərəfinin qabarması əsas əlamətlərdir. Sürətli boy artımı dövründə əyrilik arta bilər.
Samir Cəlilov əyriliyin tipinə, dərəcəsinə və uşağın böyümə dövrünə görə skolioza xüsusi üçmüstəvili məşq proqramı qurur. Lazım olduqda korset müalicəsini ortez mərkəzi ilə birgə aparır.
Kifoz döş nahiyəsində onurğanın önə əyriliyinin artması və kürəyin qabarıq görünməsidir. Qamət pozğunluğu isə daha çox vərdişlə bağlıdır: uzun müddət əyilərək oturmaq, zəif arxa əzələləri. Bəzi əzələlər qısalır, bəziləri uzanır, zamanla boyun, kürək və bel ağrıları yarana bilər.
Müalicədə arxa və gövdə əzələlərinin gücləndirilməsi, qısalmış əzələlərin dartılması və gündəlik duruşun düzəldilməsi aparılır. İş yerində monitorun göz səviyyəsində olması və hər yarım saatdan bir qalxıb hərəkət etmək sadə, amma təsirli vərdişlərdir.
Yastıpəncəlik
Yastıpəncəlik ayaq tağının yastılaşmasıdır. Kiçik uşaqlarda elastik yastıpəncəlik çox vaxt inkişafın normal mərhələsidir. Ağrı, tez yorulma, ayaqqabının içəri tərəfdən yeyilməsi, dizlərin içəri yönəlməsi varsa, müayinə lazımdır. Böyüklərdə yastıpəncəliyin yaratdığı biomexaniki dəyişikliklər diz və bel ağrılarına təsir edə bilər.
Müalicədə ayaq və baldır əzələlərinin, çanağın yan əzələlərinin gücləndirilməsi, qısalmış əzələlərin dartılması və düzgün yeriş modelinin öyrədilməsi aparılır. Uşaqlarda yanlış addımlama zamanla vərdişə çevrilə bilər, buna görə məşqlər fərdi qiymətləndirmə əsasında seçilir.
Nevroloji xəstəliklər
İnsult
İnsult beyin qan dövranının kəskin pozulmasıdır. İşemik (damar tıxanması) və hemorragik (qanaxma) növləri var. Bədənin bir tərəfində zəiflik, spastiklik, tarazlıq və koordinasiya pozğunluğu, yeriş çətinliyi bərpa dövrünün əsas problemləridir.
Samir Cəlilov reabilitasiyaya xəstəxanada, xəstənin vəziyyəti sabitləşdikdən sonra başlanmasını və fasiləsiz davam etdirilməsini vacib sayır. Proqram mövqe və oynaq hərəkətlərinin qorunmasından başlayır, oturma, ayağa qalxma, yeriş və gündəlik işlərə qayıdışla davam edir. Spastiklikdə seçilmiş əzələlərə ultrasəs nəzarətində botulinum toksini inyeksiyası tətbiq oluna bilər.
Periferik üz siniri iflicində üzün bir tərəfində mimika zəifləyir: gülümsəmək, qaşı qaldırmaq, gözü tam yummaq çətinləşir. Belə şikayətlər qəfil yarandıqda ilk növbədə nevroloq müayinəsi lazımdır. Dərman müalicəsinə erkən başlanması vacibdir.
Reabilitasiya dövründə mimik əzələlərin məşqləri aparılır, gözün qorunması üçün tövsiyələr verilir, bərpanın gedişi izlənilir. Samir Cəlilov bu xəstələri nevroloqla birgə aparır.
Polineyropatiya
Polineyropatiya periferik sinirlərin zədələnməsidir. Ayaqlarda yanma, keyimə, sancma hissi, sonra güc zəifliyi və tarazlıq pozğunluğu ilə özünü göstərir. Ən çox rast gəlinən səbəblərdən biri şəkərli diabetdir. Diaqnoz üçün EMQ və səbəbi aydınlaşdırmaq üçün analizlər lazımdır.
Reabilitasiya proqramına ayaq əzələlərinin gücləndirilməsi, tarazlıq və yeriş məşqləri, yıxılma riskinin azaldılması daxildir. Əsas xəstəliyin, məsələn, qan şəkərinin nəzarətdə saxlanması müalicənin ayrılmaz hissəsidir.
Periferik sinir zədələri
Sümük sınıqları, kəsiklər və sıxılma periferik sinirləri zədələyə bilər. Məsələn, bazu sümüyünün sınığından sonra radial sinir zədələndikdə əl biləyini və barmaqları açmaq çətinləşir. Sinirin bərpası vaxt aparır.
Bu müddətdə oynaqların sərtləşməsinin qarşısı alınır, zəif əzələlər məşqlərlə aktivləşdirilir, lazım olduqda şina istifadə olunur. Bərpanın gedişi klinik müayinə və EMQ ilə izlənilir.
Transvers mielit və Guillain-Barré sindromu
Transvers mielit onurğa beyninin iltihabıdır. Ayaqlarda zəiflik, hissiyyat pozğunluğu və yandırıcı ağrılar ola bilər. Guillain-Barré sindromu isə periferik sinirlərin kəskin iltihabı ilə gedən, ayaqlardan başlayan zəifliklə özünü göstərir. Hər iki xəstəliyin kəskin dövrü nevroloqun nəzarətində müalicə olunur.
Kəskin dövrdən sonra reabilitasiya güc, tarazlıq və yeriş üzərində qurulur. Məqsəd xəstəni yeriş vasitəsindən tədricən sərbəst yerişə keçirməkdir. Proqram evdə davam etdirilir.
Dağınıq skleroz və Parkinson xəstəliyi
Dağınıq sklerozda baş və onurğa beynində sinir liflərinin örtüyü zədələnir. Zəiflik, tarazlıq pozğunluğu, keyimə və yorğunluq ola bilər. Parkinson xəstəliyində hərəkətlərin yavaşlaması, sərtlik və yerişdə dəyişikliklər ön plandadır.
Hər iki xəstəlikdə reabilitasiyanın məqsədi gündəlik həyatda müstəqilliyi qorumaq, əl və ayaq bacarıqlarını saxlamaq, yıxılma riskini azaltmaqdır. Proqram nevroloqun müalicəsi ilə paralel aparılır.
Serebral iflic inkişaf etməkdə olan beynin zədələnməsi nəticəsində hərəkət və duruşun pozulmasıdır. Əzələlərin həddindən artıq yığılması (spastiklik) yerişi, oturmanı və əl hərəkətlərini çətinləşdirir, zamanla əzələ-skelet sistemində deformasiyalara səbəb ola bilər.
Samir Cəlilov serebral iflicli uşaqlarda fizioterapiya proqramı ilə yanaşı seçilmiş əzələlərə ultrasəs nəzarətində botulinum toksini inyeksiyası tətbiq edir. Qərar hər uşaq üçün ayrıca, müayinə və ailə ilə razılaşdırılan hədəflər əsasında verilir.
Motor inkişaf geriliyində körpə yaşıdlarına görə başını saxlamaqda, oturmaqda, iməkləməkdə və ya yeriməkdə gecikir. Səbəbi aydınlaşdırmaq üçün uşaq nevroloqunun müayinəsi lazımdır. Reabilitasiya çox vaxt nevroloqun yönləndirməsi ilə başlayır.
Uşaq ətraflı müayinə olunur, baş, boyun və gövdə əzələlərinin gücləndirilməsi, oturma, iməkləmə və yeriş bacarıqları üzərində işlənilir. Valideynlərə evdə davam etdiriləcək məşqlər öyrədilir və inkişaf dövri olaraq izlənilir.
Doğuş zamanı bazu kələfinin zədələnməsi
Doğuş zamanı çiyin nahiyəsindəki sinir kələfi (brakial pleksus) dartıla bilər. Körpə bir qolunu qaldıra bilmir, çiyin və dirsəkdə hərəkət azdır. Erkən müayinə və reabilitasiya oynaqların sərtləşməsinin qarşısını almaq və sinir bərpa olunduqca əzələləri aktivləşdirmək üçün vacibdir.
Reabilitasiya proqramı körpənin yaşına uyğun hərəkət məşqlərindən ibarətdir. Valideynlərə evdə davam etdiriləcək məşqlər öyrədilir. Bərpanın gedişi nəzarət qəbullarında izlənilir.
Tortikolis (əyriboyunluq)
Tortikolisdə baş daim bir tərəfə əyilir, üz isə əks tərəfə dönür. Boyun hərəkətləri məhdudlaşır. Körpələrdə çox vaxt boyun əzələsinin qısalması ilə bağlıdır. Səbəb və müalicə üsulu müayinə ilə müəyyən edilir.
Dartılma və gücləndirmə məşqləri, başın düzgün mövqeyi üçün tövsiyələr verilir. Əməliyyat olunan uşaqlarda əməliyyatdan sonrakı reabilitasiya ortoped-cərrahla birgə aparılır. Yanaşı skolioz varsa, o da proqrama daxil edilir.
Limfödem limfa mayesinin toxumalarda yığılması ilə gedən xroniki şişkinlikdir. Çox vaxt əməliyyat, travma və ya infeksiyadan sonra inkişaf edir. Müalicəyə əllə limfa drenajı, kompressiya, limfatik bantlama və məşqlər daxildir.
Osteoporoz sümük sıxlığının azalması və sümüklərin kövrəkləşməsidir. Çox vaxt əlamətsiz irəliləyir və ilk dəfə sınıqla aşkarlanır. Fəqərə sınıqları bel ağrısına, boy uzunluğunun azalmasına və kürəyin əyilməsinə səbəb ola bilər. Yaşla, menopauza ilə, hərəkətsizlik, siqaret və bəzi dərmanlarla risk artır.
Diaqnoz sümük sıxlığı testi ilə qoyulur. Ayaq üstə edilən və müqavimətli məşqlər, tarazlıq məşqləri və yıxılmanın qarşısının alınması müalicənin vacib hissəsidir. Kalsium və D vitamini qəbulu, dərman müalicəsi ehtiyacı həkim tərəfindən müayinə nəticələrinə görə müəyyən edilir.
Bruksizm (diş sıxma)
Bruksizm dişlərin istəmədən sıxılması və qıcırdanmasıdır. Uzun müddət davam etdikdə çənə oynağında narahatlıq, baş, boyun və kürək ağrıları yarana bilər. Fizioterapiya məşqləri, bəzi xəstələrdə çeynəmə əzələsinə botulinum toksini inyeksiyası tətbiq olunur. Stomatoloq müayinəsi ilə birlikdə planlaşdırılır.